روان‏شناسی تجربه معنوی

امروزه روان‏شناسی به تجربه معنوی اهمیت زیادی می‏دهد، به گونه‏ای که تحقیقاتی در زمینه تجارب معنوی در سنین مختلف انجام شده است. تحقیقات تجربی درباره تجربه معنوی کودکان به تازگی به مجموعه بررسی ‏های موجود درباره تجربه دینی بزرگسالان افزوده شده است. بررسی تجربه دینی کودکان و جوانان در بیست و پنج سالگی اخیرا رونق یافته و با سرعت مجموعه تحقیقات رو به افزایش یافته است. پایه تحقیقات روان‏شناختی درباره معنویت پدیدایی حالت معنوی و ریشه آن به عنوان عامل راه ‏انداز، توجه بسیاری از دانشمندان، به ویژه روان‏شناسان را به خود جلب کرده است. به راستی چه چیز رخ می‏دهد که انسان نسبت به عالمی که در آن می‏زید دچار بهت و حیرت می‏شود؟ آیا چنین امری ریشه عضوی دارد؟ اگر چنین عضوی وجود دارد تاکنون نتیجه

ادامه نوشته

نظریه تجربه دینی ویلیام آلستون

از نظر آلستون تجربهٔ دینی نیز مانند تجربهٔ حسی می‌تواند منبعی برای معرفت یا توجیه معرفتی باشد گرچه هیچ‌کدام از این دو همیشه خالی از خطا و اشتباه نیست. به نظر او اختلافات بین این دو گونه تجربه، نشانگر اعتبار تجربهٔ حسی و بی‌اعتباری تجربهٔ دینی نیست؛ بلکه تنها نشانگر دوگونهٔ مختلف از تجربه است. همچنان که تجربهٔ دینی موجب معرفت برای خود شخص می‌شود، گزارش آن نیز می‌تواند موجب ایجاد معرفت برای دیگران باشد. به نظر آلستون ما برای اعتماد به منابع تجربی باورها هیچ دلیل کافی نمی‌توانیم داشته باشیم مگر آنکه برای همهٔ آن‌ها اعتباری اولیه قائل باشیم و تنها اگر دلایلی برای بی‌اعتباری آن‌ها به دست آوردیم آن‌ها را کنار بگذاریم در غیر این صورت

ادامه نوشته

نظريه ترس از نومن رودلف اوتو

نظريه ترس از نومن ، نظريه فيلسوف و مستشرق مشهور، رودلف اوتو ( rudolf otto ) (1937 ـ 1869 م) است. اتو پيرو سنت فكرى متفكر بزرگ آلمان، شلايرماخر است. شلايرماخر پديده دين و معنويت را جزء لاينفك ساخت روانى انسان مى دانست. اتو هندشناس بزرگى بود و ساليان درازى در هند زندگى كرد و بسيارى از كتاب هاى مقدس هند را به زبان آلمان ترجمه كرد. اتو كتابى به نام مفهوم امر قدسى نگاشت.انتشار اين كتاب آغاز موجى بزرگ از تحقيقات بود و شورى وصف ناپذير را ميان محققان برانگيخت. نكته محورى در انديشه اتو، تنظيم و تقسيمى است كه از تجارب دينى، و تجربه امر مقدس ارائه مى دهد. لذا قبل از اين كه به بيان نظر او درباره منشأ دين بپردازيم، بايد تجربه دينى، و مفهوم نومن; يعنى مفهوم كليدى نظريه اتو را توضيح دهيم.

ادامه نوشته

تجربه دینی از دیدگاه ویلیام جیمز

ویلیام جیمز جوهره دین را در حریم تجربه دینی درونی می جست و مهمترین بخش دین را در ارتباط شخصی با خدا می دانست. او در این موضوع نیز نگاه پراگماتیستی خود را حفظ کرده است و به جاي بررسی دلایل وجود تجربه دینی به آثار آن در زندگی مردم توجه دارد. همان طور که در مقام دفاع از دین نیز معتقد بود باید از طریق تجربه و آثار و ثمرات عملی از دین دفاع کرد نه از طریق بررسی

ادامه نوشته

برهان تجربه دینى

در تفکر دینى، نسبت به گواهى و شوق قلبى انسان و جنبه هاى شهودى وى در مورد امور ماوراى طبیعى، تأکید بسیار شده است و اهمیت این امور در نزد دین باوران بر کسى پوشیده نیست. بدیهى است که این تأکید فوق العاده به معناى نفى توانایى عقل نظرى نسبت به امور ماوراى طبیعى نخواهد بود.
از سوى دیگر، در جهان غرب، شبهات حس گرایان و مخصوصاً دیوید هیوم (1711ـ1766) در مورد برهانهاى اثبات 

ادامه نوشته

تجربه دینی

تجربه دینی (Religious Experience) «نوعی رهیافت روحی، درونی و نوعی وضعیت روانی و گونه‌ای درگیری مستقیم و آگاهی درونی از یک وضعیت» است، نه به معنای ادراک حسی و تجربه‌‌های منطقی. 
دین، ابعاد و جنبه‌های گوناگونی دارد که می‌توان به بُعد عقیدتی، اخلاقی، فقهی، حقوقی، تجربی و... اشاره 

ادامه نوشته

معيارهاي تميز تجربه دینی كاذب و صادق

پرسش اصلي در اين بخـش ايـن اسـت كـه: آيـا تجـارب حاصـل از مصـرف داروهـاي روان گردان، حقيقتاً تجربه ديني صادق است يا تجربه ديني كاذب؟ معيارهاي تشـخيص و تميز تجربه صادق از كاذب چيست؟ از آنجا كه در روانشناسي عمدتاً با توصيف و تبيين پديده ها و از جمله تجربه ديني سروكار داريم، بحث از صـحت و سـقم ايـن 

ادامه نوشته

تأثير داروهاي روان گردان در تجربه ديني

اين نكته از قديم معلوم بوده است كه برخي از اديـان در آيـين هـاي مـذهبي خـود مـواد دارويي طبيعي و تركيبي را به كار مي گرفته اند. پرسش هايي در اين بحث قابل طرح است: داروهاي روان گردان چيست؟ سازوكار اين داروها در انسان چگونه است؟ آيـا مطالعـات تجربي تأثير اين داروها را در تجربه ديني تأييد مي كند؟ اعتبار و 

ادامه نوشته

ماهيت تجربه ديني

درباره چيستي و ماهيت تجربه ديني، برخي از ديدگاه ها از قبيل تأكيـد بـر احساسـات ( از جمله پترسون و همكاران، 1376؛ شلايرماخر و اتـو ) ، ادراك حسـي ( ويليـام آلسـتون ) و رويكرد فوق طبيعي ( پراود فوت ) در اينجا از نگاه برخي از روانشناسـان بحـث را دنبـال مي كنيم. ويليام جيمز در بررسي هاي موردي خود از تجربـه 

ادامه نوشته

مقدمات و شرايط روان شناختي تجربه ديني

افزون بر پايه هاي زيستي و شرايط جسماني كه در تجربه ديني مؤثر است و زمينه هاي آن را تسهيل مي كند، مقدمات و احوال روانشناختي نيز ميتواند زمينه ساز تجربه ديني باشـد. تصوير پردازي مذهبي در بسياري از سنت هاي ديني سهيم است و در موضوع روان شناسي تجربه ديني اهميت فراواني دارد. بررسي آزمايشي 

ادامه نوشته

روان شناسی تجربه دینی

تجربه ديني يكي از موضوعات اساسـي روانشناسـي ديـن و فلسفه دين اسـت. واژه تجربـه دينـي و مباحـث آن در غـرب عمـدتاً در پـي چالش هاي معرفت شناختي فيلسوفاني چون دكارت تا هيوم و كانـت كـه بـراهين كلامـي مدرسين را مورد ترديد قرار دادند، به وجود آمد و با كارهاي شلاير ماخر گسترش

ادامه نوشته

تجربه دینی از دیدگاه ویلیام جیمز

جیمز جوهره دیـن را در حـریم تجربـه دینـی درونـی مـی جـست و مهمترین بخش دین را در ارتباط شخصی با خدا مـیدانـست. او در ایـن موضـوع نیـز نگـاه پراگماتیستی خود را حفظ کرده است و به جاي بررسی دلایل وجود تجربه دینـی بـه آثـار آن در زندگی مردم توجه دارد.

همان طور که در مقام دفاع از دین نیـز معتقـد بـود بایـد از طریق تجربه و آثار و ثمرات عملی از دین دفاع کرد نه از 

ادامه نوشته