ويليام گلاسر در نظريه انتخاب از دو تيپ شخصيتي نام مي برد كه ازدواج با اين دو تيپ براي هيچكس مناسب نيست! نكته اين كه اين دو تيپ شخصيتي، صفاتي دارند كه در بسياري از ما وجود دارد و در چهارچوب اختلالات_روانشناختی نيستند : ١- تيپ شخصيتي ضد اجتماعي ٢-تيپ شخصيتي بيكار
باور های اساسی متناظر با نیازهای اساسی شکل می گیرند. برخلاف دیگر نظریه پردازان که فقط یک نیاز را به عنوان نیاز اساسی انسان معرفی کرده اند، اپستاین چهار نیاز را نیاز اساسی برای انسان معرفی کردد که عبارتند از: ۱. نیاز به ارتباط ۲. نیاز به لذت و لذت جویی ۳. نیاز به تقویت ۴. نیاز به انسجام نظام مفهومی فرد ، و معتقد است چگونگی براورده شدن این چهار نیاز تعیین کننده مطلوبیت و یا عدم مطلوبیت باورهای شکل گرفته در نظریه فرد درباره واقعبت است. و براساس نظریه خود باورهای اساسی درباره واقعیت،عمدتا ناشی از تجاربی هستند که به لحاظ هیجانی معنادارند(مثلا روابط کودک با والدینش یکی از مهمترین تجارب معنادار است).
برانیسلاف کاسپر مالینوفسکی ( Bronisław Malinowski )؛ متولد ۱۸۸۴ در کراکوف ، اتریش - مجارستان و متوفای ۱۹۴۲ در کنتیکت، آمریکا ، یکی از مهمترین مردمشناسان سده بیستم بود. همچنین از او به عنوان جامعهشناس و مردمنگار یاد شدهاست. خانواده او، خانواده ای دانشگاهی و فرهنگی بود . پدرش کولجان مالینوفسکی ، استاد زبان شناسی و مادرش ژوزفا نیز بانویی فرهیخته و با فرهنگ بود که تاثیر زیادی بر تربیت برونیسلاو جوان داشت.
مزلو معتقد است انسان علاوه بر نیازها (به تعبیر خود مزلو نیازهای کمبود)- نیازهای جسمانی ، نیازهای امنیتی، نیاز تعلق داشتن و محبت ، نیاز احترام و عزت نفس، خودشکوفایی- دارای فرانیازها(یا نیازهای بودن) نیز هست. برای حفظ بقا و نیز رشد ارگانیزم لازم است نیازها ارضا شوند. محرومیت و ناکامی از نیازها موجب آسیب می شود. هنگامی که نیازها تا حدودی برطرف می شوند ، فرانیازها ظاهر می شوند.
مارک ریچارد لیری ( Leary ) ، همراه با روی باومایستر ( Baumeister ) ، مقاله ای در سایکولوژیکال بولتن در سال 1995 در مورد نیاز به تعلق نوشت. آنها در رد مازلو معتقد بودند که تعلق یک نیاز انسانی است. به گفته آنها ، در طبیعت ما این است که سعی در ایجاد پیوندهای معنی دار و پایدار با دیگران داریم. عدم توانایی در انجام این کار یا از بین رفتن پیوندهای موجود ، می تواند بر روی یک فرد تأثیر منفی و طولانی مدت بگذارد ، از جمله
نظریه راتر ( Julian Rotter ) بین نیازها و اهداف، تمایز قایل می شود. وقتی تاکید روی محیط است، راتر از اهداف، حرف می زند و وقتی تاکید روی فرد است، راتر از نیازها، صحبت می کند. این دو مولفه، فقط از نظر معنی متمایز میشوند. در نظریه راتر ، نیازها هستند که به رفتار ما جهت میدهند و حالتی از محرومیت یا برانگیختگی نیستند. نیازها به نوعی اهداف، محسوب میشوند و نیازها مجموعهای از رفتارهای ما هستند که ما را به سمت هدف خاصی که در نظر داریم سوق می دهند. راتر برخلاف اسکینر، حالتهای درونی نظیر نیازها، اهداف و انتظارات را در نظریهاش، مورد توجه قرار می دهد.
دیوید کلارنس مک کله لند ( David Clarence McClelland ) در نیویورک دیده به جهان گشود، در ۱۹۳۸ وارد دانشگاه وسلیان (Wesleyan) شد سپس مدرک فوق لیسانس روانشناسی را از دانشگاه میسوری دریافت نمود، در سال ۱۹۴۱ موفق به دریافت دکترای خود از دانشگاه یال (Yale) شد و در ۱۹۶۳ به عنوان مشاور ارزیابی و استخدام در مک بر (McBer) آغاز کرد. تحقیقات وی در زمینه ضریب هوشی و شخصیت در مجله روانشناسان آمریکا به چاپ رسید و بیشتر روی روابط و انگیزش متمرکز گردید. در ۱۹۵۶ کرسی استادی دانشگاه وسلیان را کسب نمود و همچنین عضو هیئت علمی دانشگاه هاروارد گردید وی در ۲۷ مارس ۱۹۹۸ دیده از جهان فروبست.
جفری یانگ ( Jeffrey Young ) متولد ۹ مارس ۱۹۵۰ ، روانشناس، روان درمانگر، و استاد دانشگاه اهل ایالات متحده آمریکا است. جفری یانگ فردی است که طرحواره درمانی را بنیان گذاری کرده و توسعه داده است. وی مولف چندین کتاب مهم در زمینه نظریه شناختی رفتاری و طرحواره درمانی است. جفری یانگ ، پنج تکلیف اصلی دوران کودکی را شناسایی کرده است. طبق نظر وی هر کودک هنگامی که به دنیا میآید با 5 نوع نیاز هیجانی روبروست که اگر این نیازها برآورده نشوند، در شخصیت کودک طرحواره های ناسازگاری تشکیل میگردد. این نیازها عبارتند از:
راو ( Rao ) و سلانگ ( Slang ) در سال 2003 مدلی طراحی کردهاند که این مدل شامل یک سری نیازهایی است و از ابتداییترین تا بالاترین نیاز تشکیل و تقسیمبندی شدهاست و به هرم مازلو شباهت دارد. و به نوعی ترکیب هرم مازلو با گیمیفیکیشن آموزش است! نیاز اول، آگاه بودن به قوانین بازی: فرد به عنوان بازیکن نیاز دارد که به تمام قوانین بازی آگاه باشد. نیاز دوم، امنیت و ایمن بودن: دانستن اطلاعاتی که به بازیکن اجازه میدهد مدت کافی در محیط بازی باقی مانده و برای برنده شدن تلاش کند.
در اوايل قرن بيستم روان شناساني چون ويليام جيمز، زيگموند فرويد و همچنين ويليام مکدوگال غريزه را به عنوان يک مفهوم واسطه که براي توجيه برخي از رفتارهاي انساني و حيواني مفيد است، وارد روان شناسي کردند. درميان روانشناسان اولين نفر ويليام جيمز بود كه نظريه غريزه انگيزش را رواج داد و پس از او ويليام مك دوگال ( William McDougall ) مطرح كرد كه غرايز نيروهاي انگيزشي و تكانشي هستند كه انسان را به سمت هدف خاصي هدايت مي كنند. تفاوت ميام جيمز و مك دوگال در اين بود كه ويليام مك دوگال معتقد بود انسانها بدون غريزه هيچ عملي را نمي توانند انجام دهند.
طبق نظر گلاسر همه انسانها دارای پنج نیاز اساسی که در ژنهای ما ریشه دارند هستند و همه انسانها برای ارضای این پنج نیاز تلاش میکنند. شناخت انواع نیازهای انسان از این جهت اهمیت دارد که اگر افراد بدانند تحت تأثیر پنج نیاز اساسی خود هستند و تئوری انتخاب را در ازدواج و زندگی مشترک خود به کار برند مسلماً از همان ابتدا با هم برای ارضای این نیازها تلاش مشترک میکنند و این مساله باعث بهبودی و پیشرفت چشمگیر در روابط زناشویی آینده آنان خواهد شد. در ازدواج آگاهی از این نیازها نقش بسیار مهم و ضروری ایفاء میکنند و شناخت آن ها قبل از ازدواج موجب انتخاب بهتر می شود.
در دیگاه تونی فیتزپتریک ، نیاز ظاهرا چیزی را توصیف می کند که به طبیعت آدمی مربوط است و ضرورت بیشتری از ترجیحات دارد و بنابراین، کمتر فردگرایانه است(ظاهرا نیازها عمومی ترند و وجه اشتراک بیشتری از خواسته ها دارند). نیازها، بعلاوه، به نوعی، تعریف و اندازه گیری عینی را میدان می دهند که به رفتار بازار بستگی ندارد (فیتزپتریک،1381: 23). وی نیاز را به سه بخش تقسیم می کند: الف) نیاز های اساسی ب)نیاز های غیر اساسی ج) ترجیحات
این نظریه در سالهای دهه 50 توسط فردریک هرزبرگ بر اساس مفهوم رضایت کارمندان معرفی شد. طبق تئوری ، بین انگیزه کارکنان و میزان رضایتمندی آنها رابطه قوی وجود دارد. کارکنان راضی یک سازمان تمایل به خود انگیزه دارند در حالی که کارکنان ناراضی انگیزه لازم برای دستیابی به اهداف سازمان را ندارند. بر این اساس ، هرتبرگ دو نوع فاکتور سازمانی را معرفی کرده است. عوامل بهداشتی و عوامل انگیزشی. فردریک هرزبرگ (1975) بر این باور بود که رابطه کار با فرد یک رابطه اصولی و اساسی است و فاکتورهای ضعیف بهداشتی میتواند بر عوامل انگیزشی تأثیر منفی بگذارد. طبق این نظریه عوامل بهداشتی به تنهایی برای انگیزش افراد کافی نیست و افراد به وسیلهٔ دو دسته از عوامل زیر تحت تأثیر قرار میگیرند.
در واقع فروم معتقد بود یک تفاوت مهم بین افرادی که از لحاظ روان سالم هستند و افراد روان رنجور یا دیوانه این است که افراد سالم پاسخ هایی را برای وجودشان پیدا می کنند، پاسخ هایی که با کل نیازهای انسان مطابقت کامل دارند. به عبارت دیگر افرادسالم با حل کردن ثمربخش نیازهای انسانی ارتباط، تعالی، ریشه دار بودن، درک هوی و معیار جهت یابی بهتر می توانند راه هایی را برای پیوند مجدد با دنیا پیدا کنند. فروم معتقد بود ارضا نشدن هر یک از این نیازها غیرقابل تحمل است و به دیوانگی منجر می شود. بنابراین افراد به شیوه های مختلف به صورت مثبت و منفی سعی می کنند آنها را ارضا کنند.
کلیتون آلدرفر (Clayton Alderfer) نظریه انگیزشی ERG (تفکیک انگیزانندهها به سه حوزهی وجودی، رابطه و رشد) از جمله نظریههای مطرح و شناخته شده در مدیریت و رفتار سازمانی است. کلیتون آلدرفر در دانشگاه Yale در زمینهی روانشناسی تحصیل کرده بود و به کسب و کارها در حوزههای مربوط به روانشناسی سازمانی مشورت میداد. کلیتون آلدرفر در سال ۲۰۱۵ فوت کرد. همیشه به هرم انگیزشی آبراهام مزلو این نقد وارد بوده است که انسانها، الزاماً لایههای این هرم را به همان ترتیب مشخص شده، طی نمیکنند. هوشمندی کلیتون آلدرفر در این بود که نیازهای مطرح شده توسط مزلو را به جای طبقه بندی ترتیبی به سه دستهی کلی تقسیم کرد و با این کار، ضمن کمک به حفظ و
هورنای خاطر نشان ساخت که همگی تا اندازه ای این نیاز ها را نشان می دهیم. هیچ یک از این نیاز ها به مفهوم عادی یا زودگذر آن نابهنجار یا روان رنجور نیستند. آنچه آنها را روان رنجور می سازد، تعقیب شدید و وسواسی شخص برای ارضاء نمودن آنها به عنوان تنها شیوه ی حل کردن اضطراب بنیادی است. ارضاء نمودن این نیاز ها به ما کمک نمی کند تا احساس امنیت کنیم، بلکه فقط به تمایل ما به گریختن از ناراحتی ناشی از اضطرابمان کمک خواهد کرد. همچنین، هنگامی که ما صرفاً برای کنار آمدن با اضطراب، ارضای این نیازها را دنبال می کنیم، تنها به تمرکز نمودن بر یک نیاز گرایش داریم و به طور وسواسی در همه ی موقعیتها ارضا ی آن را می جوییم (همان منبع).
هری استک سالیوان هم مانند کسان ديگري که در روان شناسي صاحب نظر هستند اين نکته را يادآور مي شود که قسمت اعظم کردار و رفتار آدمي براي از ميان بردن يا سبک کردن تنيدگي هاي او صورت مي گيرد. البته افرادي هستند بي درد و بي حال از هرگونه تنيدگي ، تنش و ناراحتي. ولي در قطب مخالف آنها کسان ديگر يافت مي شوند که تنيدگي در آنها همانند است با آنچه در روان پريشي ديده مي شود. يعني شدتي فوق العاده دارد. افرادي که در اين دو قطب نهائي هستند نسبتاً معدودند. اکثريت مردمان ميان اين دو قطب قرار گرفته اند و نسبت به نزديکي يا دوري به هر يک از آن دو قطب کمابيش دچار تنيدگي
پدر نظريه نياز نوين هنري الکساندر موري است وي نخستين فردي بود که در کتاب شخص شناسي خود موضوع نياز به پيشرفت را مطرح کرد . وي اگر چه اولين نفري نبود که معتقد بود نيازهاي بنيادي نقش تعيين کننده اي در شخصيت برجاي مي گذارند ولي به علت تلاش هاي وي اورا به عنوان باني نظريه نياز نوين مطرح مي کنند. موري به عنوان يک روانکاو نتيجه گيري نمود که عقايد فرويد در تاکيد بر روي نيروهاي انگيزشي ناخوداگاه کاملا صحيح و مهم ترين نيروهاي شخصيت از نظر او عبارتند از :
گانتريپ (1969 م، به نقل از وولف، 1386 ش) همراه با ديگر نظريهپردازان روابط موضوعي، معتقد است که همه انسانها به شدّت نيازمند هستند که بتوانند در شرايط کاملاً شخصي، با محيطي رابطه داشته باشند که احساس کنند سخاوتمندانه با آنها رابطه دارد. در قلمرو ارتباطات انساني، اين نيازِ اساسي، از اوّلين سالهاي زندگي به بعد، به خوبي برآورده نميشود و
مهمترین مفهوم ارایه شده در نظریه هنری موری درباره شخصیت، مفهوم نیازهاست. نیازها انگیزههای مهم رفتار آدمی هستند و با جهتدهی رفتار آدمی، وی را به سوی هدف رضایتبخش سوق میدهند. از دیدگاه موری، نیاز "یک سازه فرضی است که وقوع آن تصور میشود تا بعضی واقعیتهای عینی و ذهنی را توجیه کند." نیاز مبنای فیزیولوژیک دارد، از این جهت که شامل یک نیروی فیزیکی – شیمیایی در مغز است که تمامی تواناییهای عقلی و ادراکی
هر آنچه از روانشناسی می خواهید را در این وبلاگ بجویید .