نقش هم سالان در اوایل دوران کودکی خیلی بارز نیست و کودکان به وجود هم سالان توجه چندانی ندارند؛ یعنی آن ها در کنار هم، ولی به صورت انفرادی بازی می کنند . از چهارده تا هیجده سالگی، کودک به تدریج توجه اش را از بازیچه به سوی هم بازی اش معطوف می کند.

نتایج تحقیقات و مشاهدات نشان می دهد،  روابط اولیه ی اجتماعی کودک در محیط خانواده، نقش موثری در تعیین خط مشی رفتار و گرایش هایش نسبت به هم سالان خود دارد . رابطه ی کودک با مادر، عامل بسیارمهمی است . تعمیم رفتار از محیط خانواده به محیط های دیگر انجام خواهد گرفت . ارتباط با هم سالان ، دادوستد اجتماعی و علاقه به یکدیگر به تدریج رشد کرده و متحول می شود .

کودکان در سنین 5 تا 7 سالگی باهم بازی می کنند؛ ولی هنوز تعداد کودکان شرکت کننده در بازی زیاد نبوده و نحوه ی بازی منسجم نیست . برای تربیت اخلاقی ، صفات انسانی و روحیه ی جمع گرایی، ضمن تشویق کودکان به داشتن دوستان صمیمی، می توان سازش اجتماعی ، همکاری ، هم بازی ، نوع دوستی ، گذشت ، وفاداری ، سعه ی صدر و تحمل عقاید مختلف را به کودکان آموخت . کودک در خلال بازی به کشف محیط اطراف خود می پردازد. از طریق بازی نخستین گام ها را برای اجتماعی شدن بر می دارد . همکاری و تشریک مساعی، رشد اجتماعی کودک با گروه را فرا می گیرد .

در حقیقت از مشارکت گرم و صمیمی او با هم بازی ها و دنیای خیالی و شیرین کودکانه اش - که عروسک نماد مادر و یک تکه چوب گوشی تلفن اوست و باآن رابطه برقرار می کند، - آغاز می شود . بازی کمک می کند تاکودک بتواند با دسترسی به حقایق و واقعیت های پیرامونش، با خویشتن و دیگران بهتر سازگار شود. هرچه کودک بازی و مشارکت کند بیشتر درمی یابد در چه سطحی از کارآیی و ارزشمندی است و چه توقع و انتظاری می تواند از محیط اطراف خود داشته باشد.

موجب ارتباط کودک با محيط بيرون مي شود و دنياي اجتماعي او را گسترش مي دهد. موجب شکـــوفايـــي استعدادهاي نهفته و بروز خلاقيت مي شود. همکاري ، همياري و مشارکت کــودک توسعه مي يابد. با رعايت اصول و مقــــررات آشنا مي شود. همانند سازي با بـــــزرگسالان را مـــــي آموزد. با مفهــــوم سلسله مــــراتب آشنا شده و آنــــرا رعايت مي کند. رقابت را مي آموزد و شکست را بطور واقعــــي تجربه مي کند. قدرت ابراز وجود پيدا مي کند و از ترس، کمرويـي و خجالت بيهوده رها مي شود. حمايت از افــــراد ضعيف را مـــي آموزد. 

 

نظر «کاپلان» درباره ی نقش بازی بررشد اجتماعی کودک :

« بسیاری از تعاملات میان فردی کودکان پیش دبستانی در چهارچوب بازی روی می دهد و روابط کودکان با والدین ، خواهرها ، برادرها ، و هم سالان شان در مقطع پیش دبستانی به شدت متحول می شود .

بازی باعث می شود که کودک بتواند با دیگران رابطه ی صحیح برقرار ساخته و رفتار خود را متعادل کند.

کودک در بازی با هم بازی های خود ارتباط برقرارکرده و چگونگی ارتباط را نیز تجربه می کند و بارعایت مقررات بازی ، احترام به قوانین و مقررات اجتماعی، پذیرش انتقاد و همکاری گروهی را هم می آموزد . کودک در بازی های تخیلی با بازی کردن نقش های متفاوت اجتماعی از قبیل: سرپرستی عروسک خود، خانه داری ، جواب دادن به تلفن و زندگی کردن را تجربه می کند و خلاصه بسیاری از رفتارهای اجتماعی دیگر را ضمن بازی می آموزد. ( بازی کودک در اسلام، محمدصادق شجاعی، ص 18)

کودکانی که فرصت بازی های گروهی را دارند احساس همدلانه ی بیشتری از خود بروز می دهند . در یک بررسی، پژوهشگران، کودکان پیش دبستانی را مشاهده کردند که زمینه های مناسب برای بازی و ابراز احساس  همدلانه را نداشتند. این کودکان در مقایسه با کودکانی که محیط مناسب و امکانات مطلوب برای بازی کردن را داشته اند، رشد عاطفی کمتری نشان دادند .